Meer is niet altijd beter. Binnen de wielersport wordt vaak vanuit eigen initiatief gekozen voor voedingssuppletie, om de sportprestatie te verhogen. Een vitaminesupplement slikken om een adequate voedingsstatus te behalen of behouden, om klachten te voorkomen of verminderen, kan raadzaam zijn. Maar wanneer dit onnodig is, kan het juist klachten veroorzaken. In dit artikel wordt met een casusbeschrijving duidelijk, dat méér vitaminen niet altijd beter is.

Casus:

De huisarts vraagt een bloedonderzoek aan, bij een 41-jarige man zonder relevante medische voorgeschiedenis. Vanwege de tintelingen in zijn handen, vermoeidheid en concentratieproblemen denkt de patiënt zelf aan een vitaminegebrek. Oriënterend lichamelijk onderzoek laat geen afwijkingen zien.

De uitslag laat zeer hoge bloedwaarden zien voor vitamine B1 (thiamine): 210 nmol/l (referentiewaarden 60-120 nmol/L) en vitamine B6 (pyridoxine): > meet limiet van 1500 nmol/l (referentiewaarden 35-180 nmol/l, sommige laboratoria hanteren nog de inmiddels verouderde eindwaarde van 110). Daarnaast zijn er geen verdere afwijkingen in het bloed.

Bij navraag komt naar voren dat de patiënt sinds 8 maanden een vitaminesupplement gebruikt om zijn wielrenprestaties te verbeteren. Hij weet echter niet precies om welke vitaminen het gaat. Het blijkt dat hij 5 maanden achtereen 72 mg vitamine B1 per dag (geen veilige inname vastgesteld) en 42 mg B6 per dag (veilige inname maximaal 25 mg/dag) te hebben geslikt.

Als waarschijnlijkheidsdiagnose stelt de huisarts perifere neuropathie vast, ten gevolge van een vitamine B6 intoxicatie. Na overleg met de neuroloog wordt geadviseerd te stoppen met de extra vitamine inname. Na 6 weken verdwijnen de klachten en na 3 maanden zijn de vitaminespiegels gedaald: B1 naar 178 nmol/l en B6 naar 163 nmol/l.


Commentaar:
Meten is weten, wordt hier duidelijk. De aanvaardbare bovengrens voor vitamine B6 is in Nederland 25 mg/dag en in Amerika 100 mg/dag. Bij sporters of mensen met een zwaar lichamelijk beroep ligt deze behoefte hoger, omdat zij meer eiwitten verbruiken met hun sport of beroep.

Een 300 nmol/l B6 (pyridoxine) in bloed is hoog, maar hoeft geen klachten te geven. De ervaring van de natuurdietisten die klinisch werken (bloedonderzoek doen) is dat neurologische verschijnselen meestal pas optreden bij langdurig B6 waarden van > 500 nmol/l. Echter bij mensen met een meer gevoelige constitutie (voor diegene die bekend zijn met Ayurveda: een ‘vata’), kunnen klachten al eerder optreden bij waarden van 300 nmol/l. Ook bij diegene die vitamine B6 niet goed kunnen omzetten naar de actieve vorm Pyridixal-5-fosfaat(p-5-P).

Pyridoxaal-5-fosfaat (P5P) is de actieve vorm van vitamine B6. Suppletie met vitamine B6 in de vorm van P5P heeft als voordeel dat de vitamine niet meer door het lichaam omgezet hoeft te worden in zijn biologisch actieve vorm, een proces dat niet bij iedereen blijkt even efficiënt te verlopen. Daarnaast kan er vanwege de betere werkzaamheid volstaan worden met een lagere dosering.

Natuurlijke bronnen van B6 zijn vlees, vis, gevogelte, ei, lever en plantaardige bronnen zijn volkoren- en bruin brood, aardappelen, peulvruchten, noten, zaden en zetmeelrijke groenten.

Toxiciteitsverschijnselen zijn depressie, vermoeidheid, hoofdpijn, huidafwijkingen, snel geïrriteerd zijn en zenuwbeschadiging. Vitamine B6 kan sensorische polyneuropathie veroorzaken: prikkeling of tintelingen in handen en voeten, ‘doof’ gevoel, verminderde tastzin, onzeker lopen.

Ook bij (veel) lagere doseringen vitamine B6 kunnen neuropathische klachten optreden, zoals bij mensen die veel B6-rijke voeding eten. De kans op perifere neuropathie neemt aanzienlijk toe, bij langdurige B6 suppletie. Hoge dosering middels voedingssuppletie wordt daarom afgeraden.

Tegenwoordig zijn er steeds meer voedingsmiddelen op de markt die verrijkt zijn met vitamine B6. Ook binnen de wielersport maakt men helaas vaak gebruik van kant-en-klaar producten, wellicht uit gemak of onwetendheid. Voorbeelden van B6 verrijkte producten zijn Liga, Optimel en Kellogg’s. Een product dat erg veel vitamine B6 levert is Red Bull Energy drink. 1 blikje van 250 ml bevat 2,1 mg vitamine B6. Door een toenemend gebruik van deze producten neemt ook de kans op te hoge vitamine B6 innames toe.

Helaas wordt er steeds vaker onnodig ‘bijgeslikt’ als compensatie van een slecht voedingspatroon en langdurige stress. Het is daarom aan te raden supplementen alleen te slikken op voorschrift van een (natuur)arts of natuurdiëtist, op basis van een bloedonderzoek. Daarnaast is regelmatige controle op de vitaminen- en mineraalwaarden in het bloed wenselijk, zeker bij topsport. Bij aangetoonde lage waarden of tekorten, heeft suppletie op maat de voorkeur, samen met een goed voedingsadvies.

Tekenen van een mogelijk tekort zijn: scheurtjes in lippen en mondhoeken (cheilosis), ontstoken tong, seborrhoïsch eczeems, perifere neuropathie, vermoeidheid, depressie, cognitieve achteruitgang, verminderde weerstand, migraine, bloedarmoede, verhoogde homocysteïnespiegel (risicofactor trombose, hart- en vaatziekten en dementie).

Vraag altijd begeleiding en advies bij het gebruik van suppletie om onnodig over- of onderdoseren te voorkomen.

Neuro-inflammatie: denk ook aan de darm
Vetcellen vergroot door kopertekort

FEEDBACK